I. Yokkalanteek ay jëmu
A, B et C ñetti tomb la ñuy ci maasale gi. Dèes na tuddee ndajaleek jëmu yii di →AB ak →BC, jëmu jii di →AC.
Da ñuy binnd : →AB+→BC=→AC.
Yemoo gògu ñu ngi koy tuddee yemook Shaal (Chasles).
Jëmu yu feewëloo
A, B ak C ñetti tomb la ñuy ci maasale gi.
Da ñuy am : →AB+→BA=→AA=→0
Da ñuy naan →AB ak →BA ay jëmu yu feewëloo la ñu. Ñu daal di binnd →BA=−→AB
II. Fŭllanteek bènn jëmu ci bènn limm
Xammee
Dèes na tudddee fŭllanteek jëmu bu dul tus bii di →AB ci limum dëgg wii di k, jëmu jii di →MN.
- (AB) // (MN) ñoo bokk jubluwaay ;
- →AB ak →MN :
- ñoo bokk jëmukaay su fekkee ne k>0 ;
- seeniy jëmukaay yi da ñoo feewëloo su fekkee ne k<0
- MN=|k|AB.
Ab seetlu :
- Fŭllanteek jëmuk tus gi ci bènn limum dëgg mooy jëmuk tus gi ;
- Fŭllanteek jëmu jii di →AB ci 0 da fay nekk jëmuk tus gi →0 ;
- Fŭllanteek jëmu jii di →AB ci bènn limm k bu dul tus dèes na ko binndee : k→AB.
Ay misaal :
Jëmu yii di →AB, 1.5→AB ñoo bokk jubluwaay.
→AB ak 1,5→AB ñoo bokk jëmukaay.
→AB et −3→AB seeniy jëmukaay yi da ñoo feewëloo.
Ay jagle
A, B, C ak D ay tomb la ñu ci maasale gi. k ak h ay limum dëgg la ñu. Da ñuy am :
- k(h→AB)=(kh)→AB.
- k→AB+k→CD=k(→AB+→CD).
- k→AB+h→AB=(k+h)→AB.
- 1→AB=→AB.
III. Jëmu yu bokk jubluwaay ak jëmu yu bokk rëdd (colinéaires)
Jëmu yu bokk jubluwaay
Ab jagle
A, B, C ak D ñeenti tombi maasale gi la ñu.
Wax ne jëmu yii di →AB ak →CD ñoo bokk jubluwaay mu ngi firi ne mann ngaa gis bènn limm k bu dul tus tey tax ñu am : →AB=k→CD
Jëmu yu bokk rëdd
Xammee
Da ñuy naan ñaari jëmu ñoo bokk rëdd su fekkee ñoo bokk jubluwaay, wala su kènn si ñoom nekkee jëmuk tus gi.
Ab misaal :
→AB=3→CD mu ngi junj ne →AB ak →CD ñoo bokk jubluwaay alorste konn →AB ak →CD ñoo bokk rëdd.
Ab jagle
A ak B ñaari tomb la ñu si maasale gi.
Ne bènn tomb M da fay bokk ci rëdd wii di (AB) mu ngi yemook nga wax ne →AM ak →AB ñoo bokk rëdd.
Yu tukkee ci lòlu
Jëmu ak digg
Su tomb bii di I doonee digguk [AB], konn →AB=2→AI
Su fekkee →AB=ak→AI konn I mooy digguk dogit wii di [AB].
Tomb yu raŋale
Su A, B ak C raŋalee konn →AC=k→ABk≠0
Su →AC=k→ABk≠0 konn A, B ak C da ñoo raŋale.
Rëdd yu wetlàŋ
Su (AB)//(CD) konn →AB=k→CDk≠0
Su →AB=k→CDk≠0 konn (AB) ak (CD) da ñoo wetlàŋ.